سامانه ترجمه و تایپ مترجم اول

مختصری از تاریخچه ترجمه و علل آن توسط مترجم اول


ترجمه مقاله - ترجمه تخصصی  - ترجمه مقاله  ISI - ترجمه فوری متون - ترجمه دانشجویی - ویرایش مقاله - ترجمه چکیده پایان نامه - ترجمه کاتالوگ  - ترجمه  بروشور   - ترجمه  وب سایت و وبلاگ - ترجمه فایل صوتی و تصویری - ترجمه کتاب - ترجمه نامه های اداری -  ترجمه اسناد - انگلیسی به فارسی - فارسی به انگلیسی

شروع ترجمه به صورت رسمی به حدود سال ٢۴٠ قبل از میلاد برمی گردد .در ان زمان  شخصی متن  «ادیسه» اثر  هومر را از یونانی به لاتین برگرداند .در قرن دوم قبل از میلاد نیز ترجمه تورات توسط هفتاد تن از علمای یهودی به منظور رفع نیازهای جامعه یهودی اسكندریه كه به زبان لاتین تكلم می كردند انجام شد .ترجمه انجیل نیز به زبانهای لاتین ،سریانی ، قبطی  و ارمنی كمی بیشتر از ان شروع شده بود كه این نوع ترجمه ها عمدتًا ترجمه های  «كلمه به كلمه » بودند . یك ترجمه تحت الفظی از انجیل در قرن چهارم میلادی انجام شد كه بسیار مورد انتقاد  مترجمان و مذهبیون واقع شد .در واقع  همین انتقادات و مخالفت ها سراغاز بحث بر سر شیوه ترجمه و لزوم تعیین اصول و مبانی ترجمه شد.

به گفته پیتر نیومارك(٨٨٩١) اولین ردپای ترجمه را می توان در سه هزار سال قبل از میلاد و دوران  یافت شده  (Elephantine ) پادشاهی مصر باستان دید كه نوشته هایی به دو زبان در منطقه الفاتیناست .لازم به ذكر است  كه نظیر این نوشته ها به دو زبان به صورت سنگ و یا نوشته های روی  پوست از پادشاهان ایرانی قبل از میلاد نیز یافت شده و موجود می باشند.

اما شروع ترجمه به صورت رسمی به حدود سال ٢۴٠ قبل از میلاد برمی گردد .در ان زمان  شخصی متن  «ادیسه» اثر  هومر را از یونانی به لاتین برگرداند .در قرن دوم قبل از میلاد نیز ترجمه تورات توسط هفتاد تن از علمای یهودی به منظور رفع نیازهای جامعه یهودی اسكندریه كه به زبان لاتین تكلم می كردند انجام شد .ترجمه انجیل نیز به زبانهای لاتین ،سریانی ، قبطی  و ارمنی كمی بیشتر از ان شروع شده بود كه این نوع ترجمه ها عمدتًا ترجمه های  «كلمه به كلمه » بودند . یك ترجمه تحت الفظی از انجیل در قرن چهارم میلادی انجام شد كه بسیار مورد انتقاد  مترجمان و مذهبیون واقع شد .در واقع  همین انتقادات و مخالفت ها سراغاز بحث بر سر شیوه ترجمه و لزوم تعیین اصول و مبانی ترجمه شد.

در قرون وسطی( قرن چهارم تا چهاردهم) ترجمه در اروپای غربی منحصر به مباحث ،مقالات و متون  مذهبی بود.

در قرن نهم و دهم میلادی در بغداد  مركزی به نام  «دارالحكمه» دایر شد كه در واقع مركز ترجمه اثار  كلاسیك یونانی به زبان عربی بود و عده  زیادی از این مترجمان ایرانی الاصل بودند.

 

در قرن  دوازدهم كه با فتح اسپانیا به دست مسلمانان ،اسلام و غرب در تماس قرار گرفتند ،مركزی  برای ترجمه اثار اسلامی به زبان لاتین و اثار یونانی به عربی در انجا دایر شد.

با پیدایش رنسانس پرداختن به كار ترجمه در جوامع فرهنگی اروپایی غربی از هر سو رواج گرفت.  در این دوران ،ترجمه انجیل از مسائل و معضلات عمده به شمار می رفت .اولین ترجمه كامل از انجیل به  زبان انگلیسی توسط ویكلیف بین سالهای ١٣٨٠ تا ١٣٨۴ میلادی به عمل امد.

تا قبل از قرن نوزدهم عمده مطالب ترجمه شده به مسائل مذهبی ،ادبیات ،یا فلسفه مربوط می شوند .در قرن نوزدهم ترجمه به عنوان وسیله ای یك جانبه جهت ارتباط بین دانشمندان و متفكران دنیا نقش ایفا   میكرد و قرن بیستم  نقش ترجمه به مراتب بیشتر شد ،تا جائی كه ان را  «عصر ترجمه»  لقب دادند.

 امروزه ترجمه ابزاری است برای:

  • اگاهی از اخرین دستاوردهای علمی و فنی تبادل اطلاعات فرهنگی ،هنری و ادبی

  • اگاهی از اوضاع سیاسی و اقتصادی جهان

  • مبادلات اقتصادی و تجارت

  • اگاهی از افكار و اندیشه های پیشینیان و گذشتگان ترجمه در ایران

كار ترجمه در كشور ما با ترجمه كتابهای درسی دارالفنون اغاز شد . این موسسه اموزشی در زمان عباس میرزا و به پیشنهاد روشنفكران و ازادیخواهان تاسیس شد و هدفش كسب تمدن و علوم مغرب زمین بود و لذا به استخدام معلمین خارجی اقدام كردند .كتب درسی به زبان خارجی در زمینه علوم ، ادبیات ، تاریخ ، پزشکی و مهندسی با کمک همین معلمین تهیه و به فارسی ترجمه می شدند .از انجایی که  محصلین بیشتر به فرانسه اعزام می شدند ،زبان فرانسه در مملكت رایج شد و با گسترش ان اثار نویسندگان  فرانسوی به فارسی ترجمه شد و در كنار ان ترجمه هایی از دیگر زبانها مانند المانی ، روسی، لهستانی ،مجاری ،اسپانیایی ،پرتغالی ، و انگلیسی نیز به فارسی صورت گرفت.

از نخستین كتابهای ترجمه شده ادبی در ان زمان  میتوان به نمایشنامه مردم گریز مولیراشاره كرد كه از فرانسه به فارسی ترجمه شد .در ضمن دو كتاب تاریخی «پطر كبیر» و  «شارل دوازدهم» نیز به سفارش عباس میرزا توسط میرزا رضا مهندس به فارسی ترجمه شدند .از ان پس كار ترجمه رونق  بیشتری یافت و محمد طاهر میرزا و محمد خان اعتماد السلطنه پركارترین مترجمان ان دوره بودند.

پس از جنگ جهانی دوم ،زبان انگلیسی  جای فرانسه را به عنوان زبان دوم گرفت و گسترش روزافزون یافت. با وجود این ،در قلمرو ادبیات هنوز بهترین مترجمان ما اغلب كسانی هستند كه از  زبان فرانسه ترجمه كرده اند و نمونه بارز ان  «محمد قاضی» است.

انواع ترجمه از دیدگاه زبان شناسان و ترجمه شناسان  ابراهام كولی شاعر انگلیسی در قرن هفدهم  اشعار پیندار یونانی را به انگلیسی ترجمه كرده است . تا ان زمان اصوًلا همه پای بند به ترجمه     «كلمه به كلمه» بودند و كولی كه این سنت را شكسته بود سخت مورد انتقاد واقع شد . كولی در پاسخ به این انتقادها   میگوید:

هر كسی شعرهای پیندار را كلمه به كلمه ترجمه كند بدان  میماند كه دیوانه ای سخن دیوانه ای را نقل كرده باشد . بنابراین در ترجمه اثار او ، من انچه را خواسته ام به متن افزوده ام و انچه را كه زاید  دانسته ام حذف كرده ام.

درایدن شاعر انگلیسی هم عصر كولی در نقد ترجمه كولی ،دست به تقسیم بندی انواع ترجمه می زند و ترجمه كولی را در یكی از این دسته ها قرار می دهد و ان را ترجمه جعلی و ساختگی می نامد .درایدن  ترجمه را بر سه قسم  میداند:

 

 

Metaphrase

كلمه در برابر كلمه و عبارت در برابر عبارت قرار می گیرد بنابراین فقط صورت حفظ می شود.

٢- Paraphrase

ترجمه ای كه مترجم مفهوم اصلی متن را در نظر دارد و برای رساندن این مفهوم گاه تفسیرهایی بر ان  می افزاید . بنابراین مفهوم حفظ می شود اما صورت نه.

Imitation  

مترجم نه به كلمه وفادار است و نه به مفهوم ،بلكه فقط برای حفظ «روح كلی مطلب» انهم به گونه ای  كه خود در یافته ،هرگونه تصرفی در متن به عمل می اورد و ترجمه كولی از این دسته است.

 پس از درایدن ، زبانشناسان معاصر تقسیم بندی هایی از انواع ترجمه به عمل اورده اند.

كتفورد ترجمه را جایگزینی مواد متنی زبان مبدا با مواد متنی معادل از زبان مقصد می داند اما از این جایگزینی همیشه یك ترجمه خوب  حاصل نمی شود زیرا یك ترجمه به نظام های زبان مبدا و مقصد ، هدف مترجم از ترجمه متن ،مخاطب یا خواننده متن و نوع سبك و سیاق متن مورد ترجمه بستگی دارد  و انتخاب یك ترجمه از میان ترجمه های مختلف نیز باید با در نظر گرفتن این عوامل صورت گیرد.

 از نظر میزان، ترجمه به دو گروه کامل و نسبی تقسیم می شود:

در ترجمه كامل ،كلیه  عناصر متن مبدا بدون استثناء با عناصر زبان مقصد جایگزین  میگردد ولی در ترجمه غیر كامل قسمتی از متن زبان مبدا جایگزین نشده باقی می ماند و به همان صورت اصلی نوشته می شود .برای مثال وقتی یك متن گرامر انگلیسی را به فارسی ترجمه می كنیم گاهی اصطلاحات  دستوری و مثالهای ان را به صورت انگلیسی ( جایگزین نشده) می نویسیم.

  در ترجمه  نسبی جایگزینی در سطحی محدود اعمال  میشود  .به نمونه زیر توجه كنید.

The fibroma is a tumor that often arises in the gastrointestinal tract.

 فیبروما نوعی تومور است كه اغلب در لوله گوارش ظاهر می شود .

در اینجا ، واژه های مشخص شده تنها از نظر رسم الخط و تا حدودی تلفظ دچار دگرگونی شده اند و به  طور كامل با واژه های معادل در زبان مقصد جایگزین نشده اند و بنابراین در همه سطوح جایگزینی  اعمال نشده است.

 ترجمه از نظر ردیف ساختمان زبانی به سه دسته  (rank )

  (free) ازاد

تحت الفظی(rank– bound ) و   

وابسته به ردیف (literal ) تقسیم می شود.

 

منظور از ردیف ،ردیف های سلسله مراتبی است كه عناصر ساختمانی  زبان در چهارچوب متن در انها  ارایش می یابند .در این سلسله مراتب ،عناصر هر ردیف از یك یا چند عنصرمافوق خود تشكیل می یابند.

 پائینترین ردیف «كلمه»  و بالاترین ردیف «متن» است.

word كلمه / واژه

گروه / عبارت   group/phrase

بند clause

جمله sentence

text  متن

 

ترجمه ازاد: در ترجمه ازاد ،مترجم پیام متن مبدا را صرف نظر از ارایش ردیفی زبان مبدا به صورت ازاد در چهارچوب زبان مقصد ترجمه می كند .انچه در این ترجمه معیار و  ملاك قرار می گیرد پیام ، مفهوم و منظور متن مبدا می باشد و نه نوع كلمات ، تعداد كلمه ها و جمله ها  و غیره .بنابراین در ترجمه ازاد ،متن ترجمه شده ممكن است از نظر تعداد كلمات و جمله ها و عبارات با متن مبدا برابر   نباشد .برای مثال عبارت فارسی «خداحافظ» بدون توجه به نوع و تعداد و معنی كلمات ترجمه می شود:Good – bye    و عبارت « دست شما درد نكند» «thank you »  ترجمه می شود.

 

ترجمه وابسته به ردیف: در این نوع ترجمه  ،مترجم ارایش ردیفی متن مبدا را حفظ می كند و كلمه را به كلمه ،عبارت را به عبارت ،و جمله را به جمله ترجمه می كند .این نوع ترجمه را اصطلاحا ترجمه   كلمه به كلمه نیز می نامند .برای مثال ترجمه  كلمه به كلمه واژه «خداحافظ» به صورت God) (protector   در می اید كه از نظر مفهومی ترجمه مناسبی نیست .البته ترجمه وابسته به ردیف ( كلمه به كلمه)   همیشه منجر به پیدایش ترجمه نامقبول نمی شود.

ترجمه تحت الفظی: در این نوع ترجمه ،مترجم تا حدودی كلمه به كلمه عمل می نماید ولی گاهی برای بهتر رساندن پیام ،كلمات یا عناصری را به زبان مقصد می افزاید .برای نمونه می توان گفت ترجمه  تحت الفظی عبارت  «خداحافظ» در انگلیسی می شود God protect you

 

 

انواع ترجمه از نظر پیتر نیومارك:

ترجمه  نیومارك (١٨٩١) در بحث از انواع ترجمه ، به دو نوع ترجمه اشاره می كند؛ ترجمه معنایی و ترجمه پیامی كه می توان انها را تا حدودی به ترتیب با ترجمه «كلمه به كلمه» و « ترجمه ازاد » كت فورد مطابقت داد .در اینجا به نقل گفته های نیومارك در مورد این دو نوع ترجمه می پردازیم.

Communicative translation attempts to produce on its readers an effect as close as possible to that obtained on the readers of the original.

Semantic translation attempts to render, as closely as the semantic and syntactic structures of the second language allow, the exact contextual meaning of the original.

چنانكه قبًلا متذكر شدیم ،ترجمه معنایی بیشتر با ترجمه ( كلمه به كلمه) و یا شاید تحت الفظی كت فورد شباهت داد كه در ان  مترجم نه تنها مفهوم متن مبدا را نشان می دهد بلكه نحوه بیان نویسنده اصلی یعنی ارایش و ساختار نحوی را نیز حفظ میكند .در ترجمه پیامی ، مترجم تنها پیام اصلی را مد نظر قرار می دهد انچه را كه خودش از متن اصلی درك می كند، در قالب متن مقصد عرضه می كند و به  شیوه بیان متن اصلی توجه ندارد.


تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به مدیریت وب سایت بوده و نزد وی محفوظ می باشد